Het is een lange weg naar Lelystad Airport als vakantieluchthaven. De nieuwe luchthaven is gereed voor opening, maar is niet open. Alles is aangelegd en in gereedheid gebracht om van start te kunnen gaan als vakantieluchthaven, maar het is nog steeds niet zover. Ik heb daarover een boek geschreven: Het is een lange weg naar Lelystad Airport als vakantieluchthaven.
LELYSTAD AIRPORT MEER DAN DERTIG JAAR IN ONTWIKKELING
Lelystad Airport wordt meer dan dertig jaar geleden, in 1993, door de Schiphol Group aangekocht, met als doel om het te gebruiken als overloop van vluchten die niet passen binnen de mainport-ambities van Schiphol. In die dertig jaar zijn veel plannen ontwikkeld, door Schiphol zelf en door het Ministerie van Verkeer. Er komt een luchtvaartbeleid waarin Lelystad een rol heeft. Daarvoor zijn er veel adviezen en onderzoeken. Er is veelvuldig overleg tussen het Ministerie van Verkeer, Schiphol en de KLM om de rol van Lelystad concreet vorm te geven. Er zijn juridische instrumenten om de aanleg van de luchthaven bij Lelystad mogelijk te maken. Ministers en Staatssecretarissen van Verkeer, kabinetten en de Tweede Kamer leggen alles vast in formele besluiten.
ALLES IS KLAAR VOOR OPENING
Binnen die periode (van 1993 tot 2026) van plannen, beleidsvorming, adviezen, onderzoeken, overleg, juridische documenten en besluiten vindt de aanleg van de nieuwe luchthaven plaats. In de jaren 2017 en 2018 zijn er de verlenging van de start- en landingsbaan, de bouw van een nieuwe vertrek- en aankomsthal en de verhoging van de verkeerstoren. In 2019 gaan de luchtverkeersleiding en een brandweerpost op de luchthaven van start. Volgens de laatste berekening (februari 2024) zijn er € 243 miljoen aan investeringen en jaarlijkse uitgaven gedaan. Naar schatting nemen deze jaarlijks met € 33 miljoen toe zolang de nieuwe luchthaven niet open is.
IN TIEN JAAR TIEN KEER UITSTEL VAN OPENING
In maart 2015 neemt de Staatssecretaris van Verkeer het Luchthavenbesluit voor Lelystad Airport. Daarin geeft zij aan dat in 2018 Lelystad Airport als luchthaven voor vakantievluchten van start gaat. De opening van de nieuwe luchthaven, of een besluit daarover, wordt echter tien keer uitgesteld. Om verschillende redenen. Eerst wordt bij ieder uitstel een nieuwe datum genoemd, maar later wordt het op dit punt steeds minder duidelijk. Vooralsnog is het niet duidelijk of en wanneer de vakantieluchthaven opengaat.
Begin 2024, lopende de formatie voor een nieuw kabinet, stelt een meerderheid van de Tweede Kamer in een motie dat Lelystad Airport niet open mag voor commercieel vliegverkeer. Het kabinet-Schoof (gestart in juli 2024) geeft in het Regeerprogramma (september 2024) aan dat zij in 2025 zal besluiten over de opening van Lelystad Airport voor vakantievluchten. In een ministerraad in mei 2025 staat een voorstel van de Minister van Verkeer hierover op de agenda. Omdat er dan geen meerderheid binnen het kabinet is wordt het voorstel aangehouden.
Kort na die ministerraad valt het kabinet-Schoof en is demissionair tot er een nieuw kabinet is. Het demissionaire kabinet probeert nog wel om voor de kerst van 2025 een besluit over de opening van Lelystad Airport als vakantieluchthaven te nemen, maar daar is de Tweede Kamer op tegen. De Kamer vindt het een verantwoordelijkheid van een nieuw kabinet. Het kabinet-Jetten gaat in februari 2026 van start. In het coalitieakkoord kondigt het nieuwe kabinet aan dat Lelystad Airport onder voorwaarden open kan voor vakantievluchten.
ONDERZOEK NAAR WAAROM
Hoe kan dat? Hoe is het mogelijk dat meer dan dertig jaar lang wordt geschreven en gepraat over een nieuwe luchthaven, dat binnen diezelfde dertig jaar de nieuwe luchthaven wordt aangelegd, gebouwd en voorbereid tegen toch niet geringe kosten, en dat die luchthaven nog niet open is? Op deze vraag heb ik geprobeerd met onderzoek voor mijn boek antwoord te krijgen.
LUCHTPOLDEREN BELANGRIJKE OORZAAK
In de eerste plaats duurt de ontwikkeling van Lelystad Airport, ook voor een ruimtelijk project, wel erg lang. De Nederlandse wijze van beleidsontwikkeling, het poldermodel, is daarvan een belangrijke oorzaak. Ik noem dat in het geval van de luchtvaartsector luchtpolderen.
De constante aanwezigheid in de regeringen van de VVD en/of het CDA hebben ook gezorgd voor de focus op één beleidsrichting, die lang bijna blind is gesteund door de Tweede Kamer. Die beleidsrichting is groei van de luchtvaart en Schiphol, omdat dit goed is voor de Nederlandse economie. Vervelende bijeffecten voor het leefmilieu zijn hierbij op de koop toegenomen. Juist omdat de tegenstelling tussen economie en leefmilieu steeds groter wordt en burgers hierover aan de bel trekken is de opening van Lelystad Airport steeds weer uitgesteld.
NIET ALLE BELANGHEBBENDEN EVENVEEL BETROKKEN
De betrokkenheid van belanghebbenden bij de ontwikkeling van Lelystad Airport als vakantieluchthaven is niet voor iedereen even groot. Er is sprake van, wat ik noem, de luchtpolderdriehoek: het Ministerie van Verkeer, Schiphol en de KLM. Tussen deze drie wordt veel en achter de schermen besproken en afgesproken. Voor Lelystad Airport worden alleen enkele belanghebbende partijen uit Flevoland betrokken, maar voor hen is ook niet altijd duidelijk hoe een en ander in de praktijk gaat worden.
REKENFOUTEN IN ONDERZOEKEN
Bewonersgroepen ontdekken met eigen rekenwerk fouten in verschillende onderzoeken voor de ontwikkeling van de nieuwe vakantieluchthaven. Het gaat dan om de berekening van de geluidsbelastingen en de hoeveelheid stikstofuitstoot. Bij enkele berekeningen is er verdenking van manipulatie door de verantwoordelijken. Ook is er discussie over het effect van de nieuwe luchthaven op de werkgelegenheid in Flevoland en het aantal vluchten waarbij de exploitatie van Lelystad Airport rendabel kan zijn.
OPNIEUW ONDERZOEK NODIG
Mijn eigen conclusie is dat er in ieder geval nieuwe onderzoeken nodig zijn voor de milieueffecten, dus een nieuwe MER, waarbij nieuwe berekeningen worden gemaakt voor de geluidsbelasting en de stikstofuitstoot.
UITEINDELIJK ZAL DIE VAKANTIELUCHTHAVEN WEL OPENGAAN
Toch kom ik tot de eindconclusie dat Lelystad Airport als vakantieluchthaven uiteindelijk wel open zal gaan. Het besluit van de regering om F-35 jachtvliegtuigen op Lelystad Airport te plaatsen geldt hierbij als openingszet voor het starten van vakantievluchten. Maar het blijft een lange weg naar Lelystad als een vakantieluchthaven.
Wil je reageren op deze blog? Ga dan met de groene knop naar de postbus van deze website. Wil je er ook bij vermelden op welke blog je reageert?
Wil je deze blog met anderen delen? Dan mag je met de blauwe knop naar LinkedIn en met de rode knop naar Pinterest; met de oranje knop stuur je een mail naar een bekende van je om hem of haar te laten weten dat je de blog interessant vindt. Bedankt voor de door jou getoonde interesse in deze blog.